Biodynamisch of niet

Binnen de Europese Unie is ‘biodynamisch’ voor wijn niet op dezelfde manier als ‘biologisch’ als afzonderlijke productcategorie in de EU-wetgeving geregeld. Een biodynamische wijn moet in de praktijk doorgaans eerst aan de Europese regels voor biologische productie voldoen. Daarbovenop kunnen private certificeringen, zoals Demeter en Biodyvin, aanvullende eisen stellen aan druiventeelt, kelderwerk, controle en etikettering.

Rechtsgrond en reikwijdte

De wettelijke basis blijft Verordening (EU) 2018/848 voor biologische productie en etikettering. Deze verordening beschermt termen als ‘biologisch’, ‘bio’ en ‘eco’, maar bevat geen afzonderlijk, geharmoniseerd EU-certificeringsstelsel voor ‘biodynamisch’. De bekendste biodynamische aanduidingen, waaronder ‘Demeter’ en ‘Biodyvin’ en de bijbehorende logo’s, functioneren als private keurmerken. Demeter is een breed internationaal keurmerk voor biodynamische landbouw; Biodyvin is specifiek gericht op wijn en wordt verleend door het Syndicat International des Vignerons en Culture Bio-Dynamique (SIVCBD). Gebruik van deze namen en logo’s is uitsluitend toegestaan overeenkomstig de toepasselijke certificerings-, lidmaatschaps- en licentievoorwaarden.

Wat dit voor wijn betekent

Voor wijn betekent dit dat de druiven biologisch worden geteeld en dat daarnaast biodynamische uitgangspunten worden toegepast. De wijngaard wordt benaderd als een samenhangend landbouworganisme, met aandacht voor bodemvruchtbaarheid, biodiversiteit, kringlopen en het gebruik van biodynamische preparaten. Ook de vinificatie valt onder aanvullende regels: toegestane hulpstoffen en procédés zijn beperkter en de producent moet zowel de herkomst van de druiven als de verwerking aantoonbaar beheersen.Biodyvin hanteert daarvoor eigen voorschriften voor zowel wijnbouw als vinificatie. Alleen domeinen die volledig biodynamisch worden beheerd, of zich binnen de gestelde overgangstermijn tot volledige omschakeling verbinden, kunnen worden toegelaten. De precieze eisen volgen uit de gekozen certificeringsstandaard en kunnen per land aanvullende bepalingen kennen.

Etikettering en controle

Als de wijn biologisch is gecertificeerd, gelden de EU-voorschriften voor biologische etikettering, waaronder in toepasselijke gevallen het EU-biologo, het codenummer van de controle-instantie en de herkomstaanduiding van de landbouwgrondstoffen. Voor een aanvullend biodynamisch keurmerk gelden de voorwaarden van de keurmerkeigenaar. Demeter is een geregistreerd merk; het logo en de naam mogen alleen worden gebruikt na certificering, licentieverlening en goedkeuring van productie, verwerking en etikettering. Bij Biodyvin controleert de onafhankelijke instantie Ecocert SAS France jaarlijks of aangesloten wijnbedrijven voldoen aan de voorschriften voor wijngaard en vinificatie. Op basis van het controllerapport verstrekt het SIVCBD een jaarlijkse biodynamische verklaring; na de voorziene omschakelingsperiode kan het officiële BIODYVIN-label worden verleend. Daarmee komt de Biodyvin-erkenning naast, en niet in de plaats van, de vereiste biologische certificering.

Andere wijntermen en conclusie

De losse term ‘biodynamisch’ heeft dus niet automatisch dezelfde publiekrechtelijke status als ‘biologisch’. Toch mag zij niet misleidend worden gebruikt. Een niet-gecertificeerde producent mag geen geregistreerd biodynamisch keurmerk voeren of door presentatie, handelsnaam of reclame de indruk wekken dat een officiële certificering bestaat wanneer dat niet zo is. Ook claims als ‘volgens biodynamische principes’ moeten feitelijk onderbouwd en voor de consument voldoende duidelijk zijn.

De juridisch nauwkeurige conclusie luidt daarom: ‘biodynamisch’ is voor wijn in de EU geen afzonderlijk wettelijk keurmerk zoals ‘biologisch’, maar commerciële biodynamische claims moeten wel waarheidsgetrouw en niet-misleidend zijn; beschermde private keurmerken zoals Demeter en Biodyvin mogen uitsluitend volgens hun eigen certificerings-, controle- en gebruiksvoorwaarden worden gevoerd.