Wijnkennis
Sinds millennia wordt er op verschillende wijze wijn geproduceerd. De ontwikkelingen in grondbewerking, het telen van druiven tot het produceren zijn enorm geëvolueerd en kennen hierdoor een grote variëteit aan wijnen. Dit maakt dat het voor de wijnliefhebber bijna onmogelijk is om hier de weg in te vinden. Om hierin enige houvast te geven volgen enkele overzichten.
Wijn type
Allereerst kunnen we wijnen onderscheiden naar kleur en productiemethode.
| Typewijn | Gemaakt van | Belangrijkste techniek | Kleur komt vooral door | Smaakprofiel in het kort |
|---|---|---|---|---|
| Rode wijn | Blauwe/donkere druiven | Vergisting mét schillen | Schilcontact tijdens vergisting | Meer kleur, tannine en structuur; rood/donker fruit, kruidigheid |
| Witte wijn | Meestal witte druiven, soms blauwe druiven zonder schilcontact | Sap wordt snel van de schillen gescheiden | Druivensap, nauwelijks schilcontact | Frisser, lichter, meer citrus, appel, bloemen of mineraliteit |
| Rosé | Meestal blauwe druiven | Kort schilcontact of directe persing | Korte extractie uit blauwe schillen | Tussen wit en rood in: fris, fruitig, meestal weinig tannine |
| Mousserende wijn | Witte en/of blauwe druiven | Wijn krijgt koolzuur door tweede vergisting of toevoeging | Afhankelijk van basiswijn | Bruisend; fris, levendig, soms gistig/broodachtig bij traditionele methode |
| Oranje wijn | Witte druiven | Witte wijn gemaakt als rode wijn: vergisting mét schillen | Lang schilcontact met witte druivenschillen | Meer structuur en grip dan wit; kruidig, theeachtig, soms licht tanninerijk |
| Versterkte wijn | Wijn van druiven, waaraan extra alcohol wordt toegevoegd | Toevoegen van wijnalcohol of druivendistillaat tijdens of na de vergisting | Afhankelijk van de basiswijn en rijping | Vaak voller, krachtiger en alcoholrijker; kan droog of zoet zijn, met voorbeelden als Port, Sherry en Madeira |
Kort samengevat
- Rood = blauwe druiven + lang schilcontact.
- Wit = meestal witte druiven + weinig/geen schilcontact.
- Rosé = blauwe druiven + kort schilcontact.
- Mousserend = wijn met bubbels; kleur kan wit, rosé of zelfs rood zijn.
- Oranje = witte druiven + schilcontact, dus eigenlijk “wit gemaakt als rood”.
- Versterkt = wijn waaraan extra alcohol is toegevoegd; daardoor hoger alcoholpercentage en vaak meer kracht, zoetheid of rijpingscomplexiteit.
Belangrijk om te weten: kleur zegt niet automatisch alles over smaak. Een lichte rode wijn kan frisser zijn dan een krachtige oranje wijn, en een mousserende wijn kan wit, rosé of rood zijn.
Versterkte wijn versus distillaat
Van druiven of druivenmost worden eveneens distillaten gemaakt. Dit is dus niet hetzelfde als versterkte wijn. Hieronder zijn beknopt de verschillen aangegeven tussen beide productiemethoden.
| Aspect | Versterkte wijn | Distillaat van druiven |
|---|---|---|
| Basis | Wijn | Wijn of druivenmost |
| Techniek | Alcohol toevoegen | Alcohol concentreren door distillatie |
| Alcoholpercentage | 15–22% | 35–60% |
| Voorbeelden | Port, sherry, Madeira | Cognac, brandy, grappa |
| Smaak | Wijnachtig | Spiritachtig |
Smaak (zoetheid) van de wijn
De hoeveelheid restsuiker bepaalt de zoetheid van een wijn:
- Droog
- Halfdroog
- Halfzoet
- Zoet
Droge wijn bevat weinig restsuiker; zoete wijn juist meer. Halfdroge en halfzoete wijn verschillen vooral in restsuiker en dus in hoe zoet ze overkomen.
Halfdroge wijn: heeft een lichte zoetheid, maar smaakt vaak nog fris en redelijk droog. De zuren houden de zoetheid in balans. Denk aan sommige Rieslings, Chenin Blancs of mousserende wijnen met aanduidingen als demi-sec.
Halfzoete wijn: bevat merkbaar meer restsuiker en smaakt duidelijk zoeter, ronder en zachter. De wijn voelt vaak voller aan in de mond.
Kort gezegd: halfdroog = licht zoet met frisse indruk; halfzoet = duidelijk zoeter en zachter.
Bij stille wijn wordt vaak ongeveer deze indeling gebruikt:
- Halfdroog: meestal tot rond 12 g/l restsuiker, of iets hoger als de zuren hoog genoeg zijn.
- Halfzoet: grofweg 12–45 g/l restsuiker.
- Zoet: meestal boven 45 g/l restsuiker.
Let op: bij mousserende wijn worden termen soms anders gebruikt. Daar betekent demi-sec juist vrij zoet vergeleken met brut of extra dry.
Alcoholvrije wijn of druivensap
Kort gezegd zijn bij alcoholvrije wijnen (0%) de druiven eerst gefermenteerd en is de alcohol er daarna uit onttrokken.
| Aspect | Druivensap | 0% Wijn |
|---|---|---|
| Gisting | Geen | Ja, volledig |
| Alcohol | 0% | 0% (na verwijdering) |
| Smaak | Zoet, fruitig | Lijkt op wijn, minder zoet |
| Structuur | Geen tannines, lage zuren | Wijnzuren, soms tannines |
| Complexiteit | Laag | Medium |
Alcoholvrije wijnen (0%) zijn opgenomen in de lijst van OrganicBioWines.eu, dan alleen als is vastgesteld dat deze volledig zijn gefermenteerd waarna de wijn is gedealcoholiseerd. Allerlei varianten van druivensap (die niet zijn gefermenteerd) zijn dus niet opgenomen.
Welke wijnen zijn opgenomen in de lijst van OrganicBioWines.eu
- De wijnen moeten zijn geproduceerd overeenkomstig de genoemde duurzaamheidscriteria biologisch, biodynamisch, veganistisch, regeneratief of natuurlijk.
- Er zijn alléén wijnen opgenomen die worden geproduceerd van druiven. Wijnen die van ander fruit worden geproduceerd (bijv. appel, bes, etc.) zijn vooralsnog niet opgenomen.
- Sommige wijnproducenten telen en vinifiëren wijnen op conventionele wijze en produceren daarnaast ook biologisch/duurzame wijnen. Alleen de biologisch/duurzame wijnen zijn opgenomen.
- Versterkte wijn (wijn + toegevoegde alcohol), zoals bijvoorbeeld zoete dessertwijnen, zijn wel opgenomen in de wijnlijst.
- Distillaat van druiven (sterke drank gemaakt door wijn te distilleren) zijn vooralsnog niet opgenomen.
- Verder zijn de meest gangbare wijnjaren (incl. NV: Non-Vintage) opgenomen die zijn te vinden bij de wijnproducenten zelf en bij de grotere wijnhandelaren. Er zijn uiteraard bij gespecialiseerde wijnhandelaren mogelijk meerdere (oudere) jaargangen te vinden.